Wonen, Denken, Niet-bouwen
Dit vlugschrift is een uitleiding na een bijzondere samenwerking met Marc Massa en Roger Liekens, eigenaars en huidige bewoners van woning De Uil in Temse. De Uil, gebouwd in 1925, is de voormalige atelierwoning van Karel Aubroeck (1894-1986), een Vlaams expressionistisch beeldhouwer en schilder. De Uil is een schoolvoorbeeld van een erfgoedwaardige art-decowoning die door Aubroeck zelf uitgebreid werd met een galerij en atelierruimte. Marc en Roger contacteerden RE-ST met een zwerfruimteschaamte. Na de stopzetting van hun interieurpraktijk is er een groot bewustzijn over de huidige onderbenutting van de aanwezige ruimte. Door hun gevorderde leeftijd staat ook het beheer en onderhoud van de woning onder druk. Kunnen we nog verder wonen in De Uil? Moeten we de aanwezige zwerfruimte activeren? Moeten we afscheid nemen van De Uil? Hoe zal de woning gebruikt worden in de toekomst?
Onderzoek
Het verhaal leest als een generieke kwestie en een veel voorkomende situatie in Europa. Vandaag is 66% van ons woonpatrimonium in Vlaanderen onderbenut, lees: twee of meer onbeslapen slaapkamers per huishouden. Het is bijzonder dat bewoners tijd en geld vrijmaken om bewust na te denken over het fysieke en mentale probleem van zwerfruimte in hun woning.
We ontdekten in de samenwerking een mogelijke dienstverlening van de architect: het woonadvies. We hebben vandaag de mond vol van een woningopgave, maar de woonopgave is minstens even actueel. Er is naast de focus op aantallen, op extra woningen, een nood aan een gesprek over wonen. Wat begon als een opdracht om na te denken over ruimtelijke toekomstscenario’s voor De Uil, mondde uit in een gelaagd en veelzijdig gesprek over ‘wonen’, over ‘wooncultuur’ bij uitbreiding. Het woonadvies kreeg vorm door een diepgaande dialoog over meerdere thema’s: observeren, begrijpen, waarderen, overwegen, kiezen, helen en beheren. Ondanks de fysieke mogelijkheid om de aanwezige zwerfruimte te activeren, adviseerden we om hierin te berusten en de aanwezige ‘schoonheid van het wonen’ verder te vieren. Noem het een Doornroosje-strategie: het teveel aan ruimte kan in een volgende bestemming en dus door een toekomstige bewoner van De Uil opgelost worden. Als architecten zijn we enkel de auteurs van een proces, en dus van een advies. De beslissing ligt bij de opdrachtgever. Het is hartverwarmend dat Marc en Roger rust gevonden hebben in ons advies en beslisten om minstens de volgende periode van 7 jaar De Uil verder te bewonen, en samen het wonen te vieren.
Dit vlugschrift is een uitnodiging om een essentiele vraag opnieuw voorop te zetten in het huidige woondebat: ‘Hoe willen we wonen?’, en deze te koppelen aan de praktijk van het niet-bouwen. Wat kan het bestaand (woon)patrimonium betekenen in relatie tot de huidige woonopgave?
Het vlugschrift ‘Wonen, Denken, Niet-bouwen’ is te downloaden via deze link: wonen-denken-niet-bouwen.pdf
